Επιμέλεια συνέντευξης: Δήμητρα Τσιαούση
Οι Ανέγγιχτες σε σκηνοθεσία και κείμενο του Αντώνη Χανιώτη παρουσιάζεται στο θέατρο Χώρος. «Οι Ανέγγιχτες» είναι μια ιστορία εγκλωβισμού και λύτρωσης που θέτει στο επίκεντρο της ιστορίας τρεις αδελφές, απομονωμένες μέσα σε ένα παραθρησκευτικό καταφύγιο, που παλεύουν ανάμεσα στην απαγόρευση και την απόλαυση. Στην παρέα του PIRAEUS PRESS ήρθαν οι τρεις “αδερφές” της παράστασης η Χαρά Φιούρη, η Έλλη Δαδήρα και η Παρασκευή Τζιαρτζιάνη προκειμένου να μας διαφωτίσουν για την δουλειά αυτή και η συζήτηση προσεγγίζει το θέμα της απομόνωσης, της προφητείας και της δύναμης της αγάπης...
Πώς ήταν για εσάς η εμπειρία να ζήσετε τον εγκλωβισμό και την πίστη των χαρακτήρων; Σας άλλαξε κάτι προσωπικά;
Χαρά Φιούρη - Αυτό που σκέφτομαι συχνά είναι ότι εμείς που βλέπουμε ή διαβάζουμε τις ζωές αυτών των τριών γυναικών, χαρακτηρίζουμε εγκλωβισμό αυτό που βιώνουν και μας δημιουργεί φόβο πιθανώς, ενώ για τις ίδιες είναι η κανονικότητα μέσα στην οποία έχουν γεννηθεί και μεγαλώσει. Είναι το φυσικό επακόλουθο της πίστης τους. Μπήκα λοιπόν πολλές φορές στην διαδικασία να αναρωτηθώ πόσο εγκλωβισμένοι είμαστε όλοι οι άνθρωποι σε καταστάσεις χωρίς καν να το αναγνωρίζουμε, στο όνομα ενός δικού μας “πιστεύω” που είτε το κληρονομήσαμε χωρίς να το καταλάβουμε , είτε το οικιοποιηθήκαμε τόσο που ξεχάσαμε πως ειναι να ζεις χωρίς αυτό
Έλλη Δαδήρα - Χωρίς να μπορώ να γνωρίζω με βεβαιότητα, νιώθω πως αν ζούσα πραγματικά σε μια ανάλογη συνθήκη, μάλλον θα ταυτιζόμουν με το ρόλο της Ρεβέκκας που ερμηνεύω. Περισσότερο μπορώ να πω πως με εκπλήσσει πάντα το πόσο απόλυτος ή άκαμπτος μπορεί να είναι κάποιος ως προς τα πιστεύω του. Έχοντας ένα πολύ κριτικό πνεύμα από πολύ νωρίς στη ζωή μου, δυσκολεύομαι να αποδεχτώ βεβαιότητες χωρίς να τις αμφισβητώ. Και τελικά διαπιστώνω πως ο καλύτερος τρόπος για να αμφισβητήσεις, είναι να έρχεσαι σε συνεχή επαφή με τον κόσμο, με διαφορετικές «πραγματικότητες» και εικόνες από αυτές που έχεις μάθει και συνηθίσει. Άρα , κι αντίθετα, ο ασφαλέστερος τρόπος για να παραμείνεις άκαμπτος, είναι να αποκοπείς από κάθε τι νέο, από κάθε εξωτερικό ερέθισμα και από κάθε άλλη γνώση που πιθανόν να έρχεται σε σύγκρουση με τη δική σου. Γιατί είναι τελείως διαφορετικό να κατασταλάζεις σε πεποιθήσεις επειδή γνώρισες πολλές και επέλεξες ποιες σου ταιριάζουν και τελείως άλλο να εμμένεις σε αυτές μόνο και μόνο από συνήθεια ή από άρνηση ή επειδή έτσι σου έμαθαν, χωρίς ερωτήσεις και χωρίς επιχειρήματα. Δυστυχώς μια «ασθένεια» των ανθρώπων είναι αυτού του είδους οι εμμονές που διαιωνίζουν βία, έχθρα, μίσος, αποξένωση. Είναι εύκολο να παπαγαλίζεις κάτι, το δύσκολο είναι να ξέρεις γιατί το υπηρετείς και να αναγνωρίζεις τα περιθώρια λάθους που υπάρχουν σε όλη μας η ζωή.
Παρασκευή Τζιαρτζιάνη - Όταν διάβασα πρώτη φορά το έργο, το πρώτο πράγμα που μου ήρθε στο μυαλό ήταν η σκέψη της αλλαγής και η σκέψη της συνήθειας. Σκέφτηκα, πόσες φορές νιώθουμε πιεσμένοι από καταστάσεις που είναι στην καθημερινότητα μας αλλά δεν μπορούμε να τις αλλάξουμε εύκολα, γιατί είναι μέρος της ζωής μας. Για εμένα ο εγκλωβισμός των χαρακτήρων σημαίνει πώς έχουν την ανάγκη να εξελιχθούν, όμως όταν έρχεται το κομμάτι της πίστης μένουν σε αυτό γιατί τους είναι κάτι πολύ οικείο.
Πιστεύω πώς όλοι έχουμε την ανάγκη να πιστεύουμε σε κάτι. Οι τρεις αδελφές συγκεκριμένα, προσπαθούν να πιαστούν από τις προφητείες
Οι τρεις αδερφές έχουν διαφορετικές αντιδράσεις στις προφητείες και την απομόνωση. Ποια πιστεύετε ότι είναι η πιο ανθρώπινη πλευρά τους;
Παρασκευή Τζιαρτζιάνη - Πιστεύω πώς όλοι έχουμε την ανάγκη να πιστεύουμε σε κάτι. Οι τρεις αδελφές συγκεκριμένα, προσπαθούν να πιαστούν από τις προφητείες και η κάθε μία προσπαθεί να τις προσαρμόσει, σύμφωνα με τα "θέλω" της. Η κάθε μία έχει την δική της ανάγκη και για αυτό παλεύει. Η απομόνωση είναι κάτι φυσιολογικό, θα λέγαμε, στην ζωή τους, μέχρι την στιγμή που κάτι αλλάζει και δεν είναι πια.
Έλλη Δαδήρα - Θεωρώ ότι βλέπουμε εξολοκλήρου την ανθρώπινη πλευρά τους. Μέσα μας οι άνθρωποι κρύβουμε πολλές πτυχές, απλώς ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία μας και τις συνθήκες, επικρατεί συνήθως μια πιο συγκεκριμένη. Η κάθε κατάσταση εγγράφεται στον κάθε άνθρωπο με διαφορετικό τρόπο. Το ίδιο πράγμα, μπορεί για τον έναν να είναι αβάσταχτο, και για τον άλλον, απλή ρουτίνα ή και εξύψωση. Στο έργο μας αυτό διαφαίνεται ανάγλυφα. Δε χρειάζεται να έχουμε ως αναφορά μόνο αυτή την ακραία κατάσταση διαβίωσης, αυτό υπάρχει και σε απολύτως κανονικές συνθήκες μιας απλής οικογένειας.
Χαρά Φιούρη - Είναι τρεις γυναίκες που μεγάλωσαν μαζί, έχουν κοινά ερεθίσματα, κοινές προσλαμβάνουσες, κοινή πορεία, ωστόσο δεν παύουν να είναι τρεις εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες που αντιλαμβάνονται, δρουν κι υπάρχουν με τον δικο τους τρόπο. Το σημείο στο οποίο συμπνέουν απόλυτα όμως, ακόμα κι αν δεν μπορούν να το αναγνωρίσουν οι ίδιες, είναι η βαθιά ριζωμένη ελπίδα πως το μέλλον επιφυλάσσει κάτι καλό. Θα έλεγε κανείς πως αυτό ίσως να είναι κι η τραγική ειρωνεία του έργου!
Τι σημαίνει για εσάς το να παραμείνει κάποιος “άνθρωπος” μέσα σε συνθήκες περιορισμού και φόβου;
Χαρά Φιούρη - Για να είμαι απόλυτα ειλικρινής δεν ξέρω πόσο συνειδητή επιλογή είναι το να παραμείνεις “άνθρωπος “ σε συνθήκη φόβου. Αυτό που μπορώ να φανταστώ μόνο είναι ότι αυτός που όντως παραμένει, δύσκολα ξεχνιέται.
Έλλη Δαδήρα - Υπάρχουν πολλές μορφές περιορισμού και φόβου, εξωτερικές αλλά και εσωτερικές. Προφανώς οι εξωτερικές επηρεάζουν και τις εσωτερικές, αλλά μπορούν να υπάρξουν κι εσωτερικές χωρίς να υπάρχουν εμφανείς εξωτερικές. Πάντως εκείνο που σίγουρα μπορούμε να πούμε, είναι πως η οικογένεια είναι ο βασικός και πρωταρχικός πυρήνας που δημιουργεί και τις δύο μορφές. Και στην πορεία, οτιδήποτε ομοιάζει με οικογένεια, μπορεί να έχει την αντίστοιχη επιρροή στον άνθρωπο. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να δημιουργήσεις αντιστάσεις σε ένα αιχμηρό περιβάλλον. Εκπαιδεύεσαι να αντιδράς ανάλογα με το αιχμηρό ερέθισμα και αυτό τις περισσότερες φορές ενέχει βία. Η βία είναι μια ανθρώπινη αμυντική διαδικασία που συνδέεται άρρηκτα με το ένστικτο της επιβίωσης. Η βία είναι μια ανθρώπινη διαδικασία, δεν μπορείς να αποκοπείς εντελώς από αυτήν, ή έστω από αυτό που τη γεννάει. Ο μόνος τρόπος να την χαλιναγωγήσεις είναι καλλιεργώντας την ενσυναίσθηση. Το ερώτημα είναι πώς η διαβίωση σε ακραίες συνθήκες μπορεί να καλλιεργήσει ενσυναίσθηση; Μπορεί, μέσω του προβληματισμού και της συνειδητότητας. Ή πιο απλά, όταν όπου και να βρίσκεσαι, ό,τι και να σου συμβαίνει, εσύ ξεκινάς να κάνεις ερωτήσεις, ξεκινάς να σπας τον κλοιό του περιορισμού και του φόβου και χτίζεις τα θεμέλια της ενσυναίσθησης.
Παρασκευή Τζιαρτζιάνη - Ο περιορισμός και ο φόβος, πιστεύω ότι μπορούν να σε κάνουν να χάσεις την λογική σου. Για εμένα το να παλεύεις να κράτησης την λογική σου και ο,τι ανθρώπινο έχεις μέσα σου κάτω από αυτές τις συνθήκες μπορεί να σε κάνει "άνθρωπο".
Οι πιο κοινές στιγμές ρουτίνας, γίνονται οι πιο μεγάλες εσωτερικές συγκρούσεις
Υπήρξε κάποια σκηνή που σας συγκλόνισε ή σας έκανε να νιώσετε έντονα την αλληλεγγύη ή τη μοναξιά των χαρακτήρων;
Έλλη Δαδήρα - Νομίζω ότι το δείπνο και η κοινή προσευχή στο τραπέζι φέρει πολύ έντονα τα στοιχεία της μοναξιάς. Δε χρειάζεται να πάμε πολύ μακριά ωστόσο. Νομίζω πως πολλοί -λίγο πολύ- έχουμε εμπειρίες κι αναφορές σε οικογενειακά τραπέζια όπου ενώ γίνεται κάτι από κοινού, στην πραγματικότητα κανείς δεν συνδέεται με κανέναν. Οι πιο κοινές στιγμές ρουτίνας, γίνονται οι πιο μεγάλες εσωτερικές συγκρούσεις που μπορεί να εκδηλωθούν αλλά μπορεί και όχι. Όσο πιο τυπικά γίνεται μια ρουτίνα, χωρίς να υποστηρίζεται από πραγματικό ψυχολογικό υπόβαθρο, τόσο μεγαλύτερη απομόνωση μπορεί να προκαλέσει. Στις Ανέγγιχτες το ψυχολογικό υπόβαθρο είναι «φορετό» από άλλους και φτάνει σε εκείνες «δεύτερο χέρι». Εκτός ίσως από τη μεγαλύτερη αδελφή που για το λόγο αυτό είναι και πιο φανατισμένη στα πιστεύω της. Αυτό δημιουργεί μια κάποια απόσταση από τις μικρότερες αδελφές της και η καθεμία το αντιλαμβάνεται και το αντιμετωπίζει διαφορετικά.
Παρασκευή Τζιαρτζιάνη - Η συνειδητοποίηση της μοναξιάς υπάρχει έντονα μέσα στο έργο. Το να καταλαβαίνεις ότι είσαι εντελώς μόνος σου, χωρίς κανέναν δίπλα σου είναι πολύ σκληρό, η αλληλεγγύη από την άλλη μπορεί να συμβεί καθαρά για προσωπικό συμφέρον. Μέσα από τις πρόβες κατάλαβα πόσο μόνες τους είναι αυτές οι κοπέλες και πόσο παλεύουν για να το αλλάξουν. Αυτό είναι που με συγκλόνισε. Η μοναξιά τους και το ποσό κανονικά ζούνε μέσα σε αυτή.
Χαρά Φιούρη - Νομίζω πως η τελευταία σκηνή του έργου τα συγκεντρώνει ολα. Και την μοναξιά και την αλληλεγγύη. Θυμάμαι την πρωτη φορά που την διάβασα να μην ξερω τι να αισθανθώ. Λυπάσαι, συμπασχεις, μισείς και κατανοείς ταυτόχρονα τους ίδιους ανθρώπους.
Ο Ξένος είναι το «άγνωστο» που έρχεται και ταράζει μια εδραιωμένη ησυχία χρόνων. Η αντίδραση στο «άγνωστο» τείνει να είναι είτε φόβος είτε έλξη
Ο Ξένος φέρνει ανατροπή στην ιστορία. Πώς αντιμετωπίζετε την ένταση και την αβεβαιότητα που προκαλεί η παρουσία του στη σκηνή;
Έλλη Δαδήρα - Όπως θα αντιμετώπιζε ο καθένας από εμάς οτιδήποτε ξένο ή καινούργιο στη ζωή του. Με κάποια επιφύλαξη αρχικά σίγουρα. Αλλά στην πορεία η αντιμετώπιση είναι ανάλογη με τις προσωπικές προσδοκίες του κάθε χαρακτήρα. Οι βαθιές επιθυμίες, τα απωθημένα, τα όνειρα, είναι αυτά που χρωματίζουν την είσοδο του Ξένου- στην ιστορία μας, αλλά και του κάθε ξένου- με τα χρώματα που έχει ανάγκη να βάλει ο κάθε χαρακτήρας.
Χαρά Φιούρη - Ο Ξένος είναι το «άγνωστο» που έρχεται και ταράζει μια εδραιωμένη ησυχία χρόνων. Η αντίδραση στο «άγνωστο» τείνει να είναι είτε φόβος είτε έλξη. Έτσι λοιπόν κι αυτές οι τρεις γυναίκες θα βρεθούν αντιμέτωπες μ’ αυτό το δίλημμα που θα καθορίσει τις ζωές τους πολύ περισσότερο απ’ ό,τι θα φαντάζονταν.
Παρασκευή Τζιαρτζιάνη - Κάτι νέο και πρωτόγνωρο εισβάλει στις ζωές τους. Ο Ξένος φέρνει κάτι διαφορετικό στην ρουτίνα τους, στην αρχή υπάρχει ο φόβος και η δυσπιστία, αλλά στην συνέχεια η επιθυμία για να πετύχει η κάθε μία τον σκοπό της είναι αυτό που υπερισχύει. Σίγουρα χρησιμοποιούν τον Ξένο για να πετύχουν αυτό που θέλουν, άλλες πολύ και άλλες λιγότερο.
Μετά την εμπειρία της παράστασης, τι νομίζετε ότι μας θυμίζει για τον εαυτό μας και τον κόσμο γύρω μας;
Παρασκευή Τζιαρτζιάνη - Κάτι που δεν έχω αναφέρει μέχρι τώρα είναι η δύναμη της αγάπης, και πως μέσα από αυτή μπορεί να εξελιχθούν κάποια πράγματα. Η αγάπη είναι ένα πολύ όμορφο συναίσθημα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι πάντα με τον υγιή τρόπο. Επίσης, πως τα "πιστεύω" κάποιου μπορούν να τον κάνουν τελείως αμετακίνητο, χωρίς να αφήνει περιθώριο στους δικούς του ανθρώπους.
Χαρά Φιούρη - Αυτό που σκέφτομαι έντονα όλον αυτόν τον καιρό είναι μια υπόσχεση που έχω δώσει στον εαυτό μου να του υπενθυμίζω κατά καιρούς, πως αν ποτέ νιώσω πως βρήκα απόλυτες απαντήσεις κι αλήθειες για όλα αυτά που με απασχολούν, μάλλον θα πρέπει να κοιτάξω πίσω και να αμφισβητήσω κάτι.
Έλλη Δαδήρα - Αυτό είναι σε μεγάλο βαθμό προσωπικό, όπως προσωπική είναι η εμπειρία του θεατή με το έργο που παρακολουθεί. Όμως τα θέματα που αγγίζει αυτή η παράσταση είναι οπωσδήποτε η έννοια της πίστης, η ουσία της προσωπικής ελευθερίας, η αναζήτηση της αλήθειας. Όλα όσα μας κάνουν ανθρώπους, η ευαλωτότητά μας, οι ατέλειές μας, η ανάγκη μας να συνδεθούμε. Αυτή η βαθιά ανάγκη, που συχνά μας οδηγεί και σε αυτοκαταστροφή, είναι ταυτόχρονα η πεμπτουσία της ελευθερίας της ύπαρξής μας. Είναι το μεγαλύτερο αγαθό μας ως άνθρωποι.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΑ ΒΡΕΙΤΕ ΕΔΩ ΚΑΙ ΕΔΩ.
