Ανάπλαση Φαληρικού Όρμου : Οι πλημμύρες της Μάνδρας αλλάζουν το έργο

Καθώς τα έργα ανάπλασης του Φαληρικού Ορμου βρίσκονται πλέον σε πλήρη ανάπτυξη, οι αλλαγές που θα φέρουν έχουν αρχίσει να γίνονται αισθητές. Οι δύο σήραγγες «ορίζουν» πλέον με τον όγκο τους τη νέα διαδρομή της λεωφόρου Ποσειδώνος, οι γέφυρες σύνδεσης του νέου δρόμου έχουν αρχίσει να «σηκώνονται», ενώ στην πλευρά του Τάε Κβον Ντο αρχίζει να δημιουργείται ένα νέο κυκλοφοριακό σύστημα.

Αυτό που δεν έχει ακόμα φανεί είναι η σοβαρή αλλαγή στον σχεδιασμό, που εγκρίθηκε τις προηγούμενες ημέρες. Αφορά το ξηρό αντιπλημμυρικό κανάλι, που θα δημιουργείτο στη θέση της σημερινής λεωφόρου Ποσειδώνος και το οποίο αντικαθίσταται πλέον από έναν κλειστό αγωγό, προκειμένου το νέο αντιπλημμυρικό «σύστημα» να μπορεί να ανταποκριθεί σε ακραία καιρικά φαινόμενα.

Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν, από τα αντιπλημμυρικά έργα. «Τον προηγούμενο χρόνο εγκρίθηκε το σχέδιο διαχείρισης λεκανών απορροής της Αττικής. Μετά τις πλημμύρες της Μάνδρας, το νέο σχέδιο είχε μια διαφορετική εκτίμηση με νεότερα στοιχεία ως προς τον όγκο των νερών που θα διαχειριστεί η περιοχή σε μια μεγάλη πλημμύρα», εξηγεί στην «Κ» ο αντιπεριφερειάρχης Νοτίου Τομέα Χρήστος Καπάταης. «Με άλλα λόγια, το έργο κατασκευαζόταν για να διαχειριστεί πλημμύρα 10ετίας, ενώ με το νέο πλαίσιο θα έπρεπε να διαχειρίζεται πλημμύρα 50ετίας. Με δεδομένο ότι η κατεδάφιση της λεωφόρου Ποσειδώνος δεν έχει ακόμα ξεκινήσει, είχαμε την πολυτέλεια να αλλάξουμε τον σχεδιασμό και να τον προσαρμόσουμε στα νέα δεδομένα».

Στο σχέδιο του Ρέντσο Πιάνο, στη θέση της παραλιακής δημιουργείται ένα ξηρό χωμάτινο κανάλι πλάτους 35 μέτρων, που λειτουργεί ως ανοιχτό πάρκο το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου και «γεμίζει» με νερά στις ισχυρές βροχοπτώσεις, προστατεύοντας την περιοχή του Μοσχάτου και της Καλλιθέας (που βρίσκονται χαμηλότερα από το επίπεδο της θάλασσας). «Η αναδιάταξη των υδραυλικών έργων και η αναβάθμιση της αντιπλημμυρικής προστασίας γίνονται με βάση το νέο κανονιστικό πλαίσιο για την εκτίμηση του πλημμυρικού κινδύνου. Τα έργα αυτά δεν επηρεάζουν την εικόνα του έργου ανάπλασης και εναρμονίζονται πλήρως με το όραμα του Ρέντσο Πιάνο», εξηγεί η Ρούλα Ξαρχάκου, τεχνική διευθύντρια στην «Ακτωρ» (η οποία έχει αναλάβει το έργο).

«Ο νέος παραλιακός συλλεκτήρας, στον οποίο καταλήγει το δίκτυο των ομβρίων υδάτων της περιοχής, είχε σχεδιαστεί ώστε να οδηγεί το νερό στη θάλασσα και, σε περίπτωση μεγάλης βροχόπτωσης, να υπερχειλίζει μέσα σε ένα ξηρό κανάλι που επρόκειτο να κατασκευαστεί παραπλεύρως αυτού, το οποίο θα δεχόταν ταυτόχρονα και τις επιφανειακές απορροές», εξηγεί ο κ. Σπύρος Μπαμπής, μηχανικός στην «Ακτωρ» και διευθυντής του εργοταξίου στον Φαληρικό Ορμο. «Κατά  την εκπόνηση της οριστικής μελέτης του έργου διαπιστώθηκε ότι η στάθμη νερού σε πλημμύρες 50ετίας θα βρισκόταν πολύ ψηλά, με αποτέλεσμα να πλημμυρίσουν οι χαμηλές κατοικημένες περιοχές Μοσχάτου και Καλλιθέας. Ο νέος, κλειστός παραλιακός οχετός που θα κατασκευαστεί στη θέση του ξηρού καναλιού θα λύσει αυτό το πρόβλημα. Αποτελείται από δύο νέα υγρά κανάλια εκατέρωθεν της εκβολής του Ιλισού ποταμού: το δυτικό από την εκβολή του Ιλισού έως το υφιστάμενο κανάλι κοντά στην εκβολή του Κηφισού και το ανατολικό από τον Ιλισό έως το υφιστάμενο κανάλι πριν από το γήπεδο του Τάε Κβον Ντο. Στην πλευρά αυτή θα κατασκευαστεί και μια δεξαμενή για την κατακράτηση ρύπων και σκουπιδιών, που παρασύρει η απορροή της βροχής από τους δρόμους για να μην καταλήξουν στη θάλασσα».

Συμπληρωματική σύμβαση

Η κατασκευή των νέων αντιπλημμυρικών έργων αδειοδοτήθηκε περιβαλλοντικά από το υπουργείο Περιβάλλοντος πριν από λίγες ημέρες και θα επιβαρύνει τον προϋπολογισμό του έργου κατά 18 εκατομμύρια ευρώ (θα υπογραφεί συμπληρωματική σύμβαση). Σύμφωνα με τον εργολάβο του έργου, η αλλαγή θα επηρεάσει ελάχιστα τον σχεδιασμό του Ρέντσο Πιάνο.

«Οι πέντε άξονες, που διασχίζουν κάθετα το πάρκο ενώνοντας την πόλη με τη θάλασσα, θα κατασκευαστούν όπως προέβλεπε η αρχική μελέτη. Συγκεκριμένα, αυτοί που βρίσκονται σε συνέχεια των οδών Πίνδου (Μοσχάτο) και Καποδιστρίου (Καλλιθέα) θα περνούν πάνω από τη λεωφόρο με πεζογέφυρες, ενώ οι άλλοι τρεις άξονες θα περνούν επάνω από τις δύο καλυμμένες με λόφο σήραγγες της λεωφόρου Ποσειδώνος με την κατάλληλη διαμόρφωση. Ο κλειστός αγωγός θα καλυφθεί ολοσχερώς με χώμα. Επειδή όμως δεν θα υπάρχει ξηρό κανάλι, η διαδρομή θα είναι επίπεδη για τους 3 άξονες και δεν χρειάζεται να κατασκευαστούν τα τμήματα των πεζογεφυρών πάνω από τα ξηρά κανάλια που υπήρχαν στην αρχική μελέτη».

Οι «ουρές» από το ΣΕΦ έως τη Συγγρού

Υπομονή έως το τέλος της άνοιξης πρέπει να κάνουν οι οδηγοί, οι οποίοι κινούνται σήμερα στο υπό… μετακίνηση τμήμα της λεωφόρου Ποσειδώνος. Τους τελευταίους μήνες η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς ο αριθμός αλλά και το πλάτος των λωρίδων κυκλοφορίας αυξομειώνονται, ενώ ο δρόμος γίνεται «φιδάκι» για να αποφύγει βαριά μηχανήματα που κάνουν θεμελιώσεις. Ως αποτέλεσμα, το τμήμα της νέας παραλιακής, από το Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας έως τη συμβολή με τη λεωφόρο Συγγρού, «φρακάρει» τις ώρες αιχμής. Η ταλαιπωρία θα διαρκέσει τουλάχιστον μέχρι το τέλος της άνοιξης.

Πώς διαμορφώνεται για τους οδηγούς ο «χάρτης»

Σε προχωρημένο στάδιο βρίσκονται πλέον τα έργα στον Φαληρικό Ορμο, με τις προσεχείς εκλογές να αποτελούν παράγοντα πίεσης… για την απόδοση του δρόμου στην κυκλοφορία πριν από το Πάσχα. Ταυτόχρονα, ετοιμάζεται ο διαγωνισμός για τα έργα της επόμενης φάσης, που θα συμπεριλάβει και κάποια από τα έργα υποδομής που «κόπηκαν» από την α΄ φάση για οικονομικούς λόγους, όπως οι τρεις χώροι στάθμευσης για περίπου 1.000 οχήματα. Το ζήτημα είναι να μη χαθεί χρόνος και τα έργα πρασίνου να «κουμπώσουν» με τα έργα υποδομής, προκειμένου να μην απομείνει η περιοχή σαν εργοτάξιο. Ας δούμε μερικές από τις λιγότερο γνωστές πτυχές της ανάπλασης.

Το κυκλοφοριακό

Στην ανατολική πλευρά του όρμου, προς την πλευρά του Τάε Κβον Ντο, θα δημιουργηθεί ένας ισόπεδος κόμβος που θα εξυπηρετεί όλες τις κινήσεις οχημάτων προς τις τοπικές οδούς (Ορφέως, Φιξ), προς Αθήνα (Λ. Συγγρού), προς Πειραιά και Γλυφάδα (Ποσειδώνος). Στην ίδια περιοχή δημιουργείται ένας νέος κλάδος σε γέφυρα που θα συνδέσει τη λεωφόρο Συγγρού (ρεύμα από Αθήνα) με τον χώρο της ανάπλασης.

Τι δεν θα συμβεί; Η σύνδεση του χώρου του Κέντρου Πολιτισμού με τη νέα παραλιακή και το ρεύμα ανόδου της Συγγρού. Η δημιουργία της σύνδεσης θα έλυνε το οξύ κυκλοφοριακό πρόβλημα που προκαλεί η λειτουργία του ΚΠΙΣΝ στη γειτονιά του στην Καλλιθέα, ιδίως τα Σαββατοκύριακα, καθώς η πιθανότητα σύνδεσης με το μετρό μέσα στην επόμενη 15ετία είναι απίθανη. Η δημιουργία συνδέσεων προβλεπόταν στην κυκλοφοριακή μελέτη του Φαληρικού Ορμου, όμως «κόπηκε» πριν ξεκινήσει καν ο πρώτος διαγωνισμός, προφανώς για λόγους μείωσης κόστους.

Το τραμ 

Σήμερα η γραμμή του τραμ είναι κατασκευασμένη ανάμεσα στη λεωφόρο Ποσειδώνος (που βρίσκεται σε ύψος 4,5 μ. από τη θάλασσα) και στην παλιά παραλιακή, οδό Εθνάρχου Μακαρίου (ύψος 3 μ. από τη θάλασσα). Ετσι με την καθαίρεση της Ποσειδώνος, το τραμ θα έμενε στη μέση, ένα τείχος. Το τραμ λοιπόν θα κατέβει στο ύψος της Εθνάρχου Μακαρίου. Στο τελευταίο τμήμα, από τη στάση Τζιτζιφιές έως τη στάση Νέου Φαλήρου θα ακολουθήσει νέα χάραξη, κάτω από τη λεωφόρο Ποσειδώνος. Η μετακίνηση του τραμ θα «απελευθερώσει» τις λωρίδες της Εθνάρχου Μακαρίου που είχε καταλάβει. Να σημειωθεί ότι πρόσφατα αποφασίστηκε η διακοπή της κυκλοφορίας του τραμ για (τουλάχιστον) δύο μήνες στο τμήμα από την Αγία Σκέπη έως το Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας. Σύμφωνα με τον κ. Καπάταη, τη διακοπή πρότειναν οι άνθρωποι της Αττικό Μετρό (που είναι υπεύθυνη για τα έργα τραμ), προκειμένου να διευκολυνθεί η ταχύτερη εκτέλεση των εργασιών και να τοποθετηθούν απευθείας νέου τύπου σιδηροτροχιές.

Τα συνοδά έργα

Στο έργο περιλαμβάνεται και ένα έργο καθαρισμού των στάσιμων υδάτων στην κοίτη του Κηφισού και μια εγκατάσταση στον Ελαιώνα για καθαρισμό λυμάτων προς παραγωγή αρδευτικού νερού. Οι εργασίες αυτές θα πραγματοποιηθούν αλλά βρίσκονται αρκετά πίσω από το χρονοδιάγραμμα. Σύμφωνα με τον αντιπεριφερειάρχη Νοτίου Τομέα, Χρήστο Καπάταη, ο διαγωνισμός για τη δεύτερη φάση των έργων θα πραγματοποιηθεί μέσα στον επόμενο μήνα. Θα περιλαμβάνει όσα έργα υποδομής είχαν «κοπεί» από την προηγούμενη φάση, όπως τα τρία πάρκινγκ και κάποια υποστηρικτικά κτίρια. Το κύριο αντικείμενο της επόμενης φάσης αφορά τη διαμόρφωση του νέου αναγλύφου, δηλαδή τη δημιουργία των λόφων επάνω από τις σήραγγες και την κάλυψη του οχετού και φυσικά τις φυτεύσεις. Η κατασκευή των προβλητών στη θάλασσα και του τοπόσημου, όπως και των κτιριακών έργων θα μείνουν για την τρίτη φάση των έργων, αν και όποτε αυτή προχωρήσει.