Επιμέλεια συνέντευξης Δήμητρα Τσιαούση
Την ιστορία του "Τελευταίου Αντάρτη" αφηγούνται πέντε γυναίκες-μαχήτριες της ομάδας του Δημοκρατικού Στρατού στο Γράμμο στα χρόνια του 1940. Μια παράσταση αποκάλυψη που επέστρεψε στο Θέατρο Άβατον. Η ηθοποιός Μαρία Καρύδη μιλά στο PIRAEUS PRESS για τον χαρακτήρα που υποδύεται, για την συνεργασία με την σκηνοθέτιδα Ιωάννα Νιάχα, την θεατρική ομάδα Fade- Out…
Πώς προσεγγίσατε τον χαρακτήρα σας; Βασιστήκατε σε κάποια συγκεκριμένη μαρτυρία γυναίκας μαχήτριας από το αρχείο του Ανδρέα Ζαφείρη;
Η προσέγγιση ενός χαρακτήρα ξεκινά από το ίδιο το κείμενο. Προσπαθώ να καταλάβω το κλίμα του έργου και τι κουβαλάει ο χαρακτήρας, ώστε να έρθω πιο κοντά του. Έκανα την έρευνά μου σε ιστορικό και κοινωνικό επίπεδο, μέσα από μαρτυρίες και φωτογραφικό υλικό, αλλά για μένα ήταν σημαντικό να μην αναπαράξω ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Ήθελα ο χαρακτήρας που υποδύομαι να περάσει μέσα από εμένα, για να είναι αληθινός και ζωντανός πάνω στη σκηνή και να μπορεί να αλληλεπιδρά ελεύθερα με τους υπόλοιπους χαρακτήρες. Ήθελα να δω την «Όλγα» ως έναν άνθρωπο που παλεύει, όχι ως ένα σύμβολο. Γιατί τελικά αυτή η μαχητικότητα υπάρχει μέσα σε κάθε άνθρωπο ανεξαρτήτως φύλου.
Ποιο ήταν το πιο δύσκολο συναίσθημα που έπρεπε να διαχειριστείτε ενσαρκώνοντας μια γυναίκα που ζούσε υπό το καθεστώς του εμφυλίου πολέμου;
Όταν πρωτοδιάβασα το έργο του Ανδρέα Ζαφείρη το 2019, που έπαιζα στο πρώτο ανέβασμα, δεν θυμάμαι τι συναίσθημα ένιωθα, είχα σίγουρα σοκαριστεί. Δεν μπορούσα να διαχειριστώ το ίδιο το κείμενο και να επαναλάβω τα λόγια του στην ανάγνωση. Έπρεπε να τα ακούσω πολλές φορές για να συνειδητοποιήσω όλα όσα έζησαν την περίοδο του Εμφυλίου, γιατί εμπεριέχονται αληθινές μαρτυρίες, όπως και οι αφηγήσεις του Τάκη Σάντρα που πλαισιώνουν τις σκηνές. Μελανό σημείο της ιστορίας μας… Ένιωσα ένα αίσθημα ευθύνης, αν μπορώ να το θέσω έτσι, ώστε να αποδώσω με σεβασμό την ιστορία του έργου και να μην την προσεγγίσω επιφανειακά.
Η παράσταση μιλά για τις «τελευταίες μέρες». Πώς μεταφέρετε στη σκηνή την ψυχολογία ενός ανθρώπου που βλέπει το όνειρό του να καταρρέει αλλά συνεχίζει να αγωνίζεται.
Επειδή όσα αφηγούμαστε και βιώνουμε στη σκηνή είναι πολύ δύσκολα και ευαίσθητα θέματα, κύριο μέλημά μου ήταν να γίνει με φροντίδα και για τη δική μου ψυχική υγεία. Σε επηρεάζει είτε το θες είτε όχι. Επιστρατεύεις, λοιπόν, την εκπαίδευση και την εμπειρία σου ως ηθοποιός και πας βήμα-βήμα. Η ψυχολογία ενός ανθρώπου που ξέρει πως είναι οι «τελευταίες μέρες» μεταφέρεται μέσα από το δίπολο του τρόμου και της επιμονής. Είναι η κατάσταση όπου η ήττα δεν έχει ακόμα «γίνει αποδεκτή», άρα ο αγώνας συνεχίζεται. Ο χαρακτήρας βρίσκεται σε ένα σημείο όπου το όνειρο (ιδεολογικό, προσωπικό ή συλλογικό) διαλύεται, αλλά η ανάγκη για νόημα είναι αυτή που τον κρατά ενεργό.
Ο «Τελευταίος Αντάρτης» εστιάζει στις γυναίκες του ΔΣΕ. Ποια θεωρείτε ότι ήταν η μεγαλύτερη προσφορά αυτών των γυναικών που συχνά παραλείπεται από την επίσημη ιστορία;
Νομίζω ότι η μεγαλύτερη προσφορά των γυναικών του ΔΣΕ δεν ήταν μόνο η συμμετοχή τους στον ίδιο τον αγώνα, όσο σημαντική κι αν ήταν. Αυτό που με συγκινεί περισσότερο είναι ότι αμφισβήτησαν στην πράξη βαθιά ριζωμένα κοινωνικά στερεότυπα. Σε μια εποχή όπου η γυναίκα ήταν ταυτισμένη με τον ιδιωτικό χώρο και τους ρόλους φροντίδας, βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή και διεκδίκησαν έναν ενεργό ρόλο στην ιστορία, ανοίγοντας τον δρόμο για μια διαφορετική αντίληψη γύρω από τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία.
Πώς ήταν η συνεργασία σας με τη σκηνοθέτιδα Ιωάννα Νιάχα και τον αμιγώς γυναικείο θίασο; Πώς λειτούργησε πάνω στην σκηνή;
Η ομάδα Fade- Out είναι μια δοκιμασμένη συνταγή, μια ομάδα που έχει δουλέψει πολύ πάνω σε θεματικές που αφορούν τη γυναικεία εμπειρία, καθώς καταπιανόμαστε συχνά με έργα που εστιάζουν στη γυναικεία φύση και τις πτυχές της. Με την σκηνοθέτιδα Ιωάννα Νιάχα και τα παλαιότερα μέλη, μετά από αρκετά χρόνια συνεργασίας έχουμε πλέον τους κώδικές μας, εντός και εκτός σκηνής, και συνεννοούμαστε με μεγάλη ευκολία. Έχουν αναπτυχθεί σχέσεις που έχουν «αντέξει» στο χρόνο και την απόσταση, και φιλίες που είναι παρούσες σε σημαντικές στιγμές της ζωής όλων μας.
Ποια φράση ή στιγμή του έργου νιώθετε ότι «συνομιλεί» πιο έντονα με το σύγχρονο κοινό και τα σημερινά κοινωνικά αδιέξοδα;
Μία από τις φράσεις του έργου, την οποία νιώθω ότι είναι διαρκώς παρούσα, είναι το «Δεν αντέχω άλλο». Μας είναι οικείο ως συναίσθημα. Είναι ο ατέρμονος αγώνας της επιβίωσης. Φωτίζει, επιπλέον, την εσωτερική πάλη, όπου η διαχείριση των καταστάσεων καταλήγει σε σύγκρουση των προσωπικών ορίων, των ηθικών αξιών, των αντοχών του καθενός και των δικαιωμάτων όλων μας στην ευημερία και την ασφάλεια. Η αίσθηση της ματαιότητας και του αδιέξοδου που νιώθουμε σε δύσκολες στιγμές όταν εμφανίζονται αναπάντεχα εμπόδια, ότι δεν έχουμε τον έλεγχο να φτιάξουμε τη ζωή μας όπως τη θέλουμε. Τελικά αντέχουμε! Είναι στη φύση μας. Ταυτόχρονα η εκτόνωση αυτού του συναισθήματος αρκεί για να μας «ηρεμήσει» ή να μας θυμίσει να σταματήσουμε για λίγο, να πάρουμε μια ανάσα, να μας φροντίσουμε, και να απολαύσουμε τη ζωή με χιούμορ.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ, ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ ΘΑ ΒΡΕΙΤΕ ΕΔΩ.
