Επιμέλεια συνέντευξης: Συντακτική Ομάδα
Τι θα συνέβαινε, αν ο κόσμος τελείωνε σε τέσσερις ημέρες και επτά λεπτά; Τι συζητούν τέσσερις γυναίκες που καταφεύγουν σε ένα υπόγειο; Η Ρουμπίνη Φέφε σκηνοθετεί και επεξεργάζεται δραματουργικά την πρωτότυπη παράσταση «Endgame», βασισμένη σε κείμενα της Γλυκερίας Μπασδέκη που παρουσιάζεται στον ΜΙΚΡΟ ΚΕΡΑΜΕΙΚΟ. Η σκηνοθέτης της παράστασης ήρθε στο PIRAEUS PRESS για μια συζήτηση επ’αυτού...
Πώς προέκυψε η ιδέα να σκηνοθετήσετε ένα έργο με τον τίτλο «Endgame», δεδομένης της βαριάς κληρονομιάς του Μπέκετ; Υπήρχε σκοπιμότητα στον τίτλο;
Η ιδέα προέκυψε οργανικά, μέσα από μια αναπόφευκτη συνομιλία με το μπεκετικό σύμπαν. Η διακειμενική αναφορά στο Endgame δεν είναι υπαινικτική ούτε διακοσμητική· είναι σαφής και συνειδητή, γιατί το έργο αυτό αποτελεί σημείο αναφοράς για τη σκέψη γύρω από το τέλος, την επανάληψη και την ακινησία της ανθρώπινης συνθήκης.
Ο τίτλος δεν χρησιμοποιείται ως φόρος τιμής ούτε ως αναφορά κύρους, αλλά ως δραματουργικό σχόλιο και επιλέχθηκε ακριβώς επειδή η παράσταση που δημιουργήσαμε συνομιλεί άμεσα με τη μπεκετική κληρονομιά, όχι ως αντιγραφή ή μίμηση, αλλά ως συνέχεια ενός ερωτήματος που παραμένει ανοιχτό: τι συμβαίνει όταν το παιχνίδι μοιάζει να έχει τελειώσει, αλλά οι χαρακτήρες εξακολουθούν να υπάρχουν επί σκηνής.
Η παράσταση τοποθετείται αισθητικά και δραματουργικά στο πεδίο του μεταδραματικού θεάτρου και του θεάτρου του παραλόγου. Δεν ενδιαφέρεται για τη γραμμική αφήγηση ή την ψυχολογική εξέλιξη των χαρακτήρων, αλλά για την αποδόμηση της δράσης, τη ρήξη της γλώσσας και την ανάδειξη της σκηνικής παρουσίας ως αυτόνομης σημασίας. Η σκοπιμότητα, αν υπάρχει, είναι να συνομιλήσει το έργο με το παρόν, όχι να αναμετρηθεί ανταγωνιστικά με τον Μπέκετ, αλλά να σταθεί απέναντί του με επίγνωση, σεβασμό και ρίσκο.
Ο τίτλος έχει την προσθήκη «4 ημέρες και 7 λεπτά». Τι συμβολίζει αυτή η ακρίβεια του χρόνου μέσα στην αοριστία του τέλους (endgame);
Ο τίτλος που δώσαμε είναι «Endgame, 4 ημέρες και 7 λεπτά». Η επεξήγηση «4 ημέρες και 7 λεπτά» λειτουργεί ως μια ειρωνική, σχεδόν εμμονική χειρονομία απέναντι στην έννοια του τέλους. Σε έναν κόσμο όπου το τέλος παραμένει αόριστο, επαναλαμβανόμενο και διαρκώς αναβαλλόμενο, η απόλυτη ακρίβεια του χρόνου δεν προσφέρει λύση ή νόημα, αλλά υπογραμμίζει το αδιέξοδο.
Αυτή η χρονική ακρίβεια δεν συμβολίζει την ολοκλήρωση, αλλά την ανθρώπινη ανάγκη να μετρήσει, να ορίσει και να ελέγξει κάτι που εκ φύσεως δεν ορίζεται. Μέσα στο μεταδραματικό και παράλογο πλαίσιο της παράστασης, ο χρόνος γίνεται ένα αυθαίρετο κατασκεύασμα: μετριέται σχολαστικά, ενώ στην ουσία έχει απωλέσει κάθε κατεύθυνση. Έτσι, οι “4 ημέρες και τα 7 λεπτά” λειτουργούν ως αντίστιξη στην αοριστία του τέλους· μια ψευδαίσθηση ακρίβειας μέσα σε ένα τέλος που δεν γνωρίζουμε εάν τελικά έρχεται.
Επιπλέον η φράση «ο κόσμος τελειώνει σε 7 λεπτά» αντλείται άμεσα από το κείμενο, όπου και διατυπώνεται η φράση. Ταυτόχρονα, ο αριθμός τέσσερα συνδέεται με τη σύνθεση της παράστασης, καθώς επί σκηνής βρίσκονται τέσσερις γυναίκες. Οι «4 ημέρες» λειτουργούν συμβολικά ως τέσσερις υποκειμενικές εκδοχές αναμονής και φθοράς, τέσσερις διαφορετικοί τρόποι να κατοικείται ο ίδιος χρόνος. Μέσα στο παράλογο πλαίσιο του έργου, η απόλυτη ακρίβεια των 7 λεπτών συνυπάρχει με τη διαστολή των 4 ημερώ, αναδεικνύοντας την αντίφαση ανάμεσα στη μαθηματική μέτρηση και την υπαρξιακή αοριστία του τέλους.
Δηλώνετε ότι «στήνουμε ένα χειροποίητο θέατρο που αυτοδιαλύεται την ώρα που μιλά». Τι ακριβώς εννοείτε με τον όρο «χειροποίητο» και πώς επιτυγχάνεται σκηνικά αυτή η «αυτοδιάλυση»;
Με τον όρο «χειροποίητο» εννοούμε ένα θέατρο που φτιάχνεται μπροστά στα μάτια του θεατή, χωρίς μηχανισμούς εντυπωσιασμού. Ένα «φτωχό θέατρο», εύθραυστο, εκτεθειμένο, βασισμένο στο σώμα, στη φωνή, στα υλικά και στην παρουσία των ηθοποιών. Τίποτα δεν παρουσιάζεται ως τελικό ή «καλοφτιαγμένο έργο» με την θεωρητική έννοια· όλα μοιάζουν πρόχειρα, ατελή, σαν να βρίσκονται διαρκώς σε διαδικασία συναρμολόγησης.
Η «αυτοδιάλυση» επιτυγχάνεται σκηνικά ακριβώς μέσα από αυτή τη διαδικασία. Οι δομές που στήνονται αποδομούνται την ίδια στιγμή που αρθρώνονται: λόγος που διακόπτεται, δράσεις που ακυρώνονται, αντικείμενα που χάνουν τη χρήση τους, ρυθμοί που καταρρέουν. Η παράσταση δεν οδηγείται προς μια κορύφωση, αλλά προς μια σταδιακή φθορά. Έτσι, το θέατρο δεν παρουσιάζεται ως σταθερό αποτέλεσμα, αλλά ως μια πράξη που συμβαίνει και καταρρέει ταυτόχρονα, επιμένοντας να υπάρχει μόνο για όσο διαρκεί η ομιλία και η παρουσία επί σκηνής.
Σε αυτό το σημείο παρεμβαίνει και ο συμβολισμός του Διονύσου. Η αυτοδιάλυση δεν νοείται ως τέλος, αλλά ως αναγκαίο στάδιο μετάβασης. Μέσα από τη διάρρηξη της μορφής, την απώλεια ελέγχου και την κατάρρευση της τάξης, ανοίγεται η δυνατότητα της αναγέννησης. Όπως στη διονυσιακή εμπειρία, η καταστροφή της φόρμας οδηγεί σε μια νέα κατάσταση ύπαρξης. Έτσι, το χειροποίητο θέατρο που αυτοδιαλύεται δεν εξαφανίζεται· μετασχηματίζεται, αφήνοντας χώρο για κάτι άλλο να αναδυθεί μέσα από τα συντρίμμια του.
Γιατί επιλέξατε τέσσερις γυναίκες να πρωταγωνιστούν σε αυτή την αλληγορία; Υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος συμβολισμός στην επιλογή του φύλου των ηθοποιών, δεδομένου ότι η συνθήκη του τέλους είναι πανανθρώπινη;
Η επιλογή τεσσάρων γυναικών δεν προκύπτει από μια ουδέτερη ή τυχαία σκηνική απόφαση, αλλά συνδέεται άμεσα με τη φύση του κειμενικού υλικού. Τα κείμενα της Γλυκερίας Μπασδέκη αποτελούν έναν λόγο που εκφέρεται μέσα από τη γυναικεία οπτική. Δεν πρόκειται για ρόλους γραμμένους «για γυναίκες» αλλά για έναν κειμενικό λόγο που φέρει εγγεγραμμένη τη γυναικεία εμπειρία, το βλέμμα και τη σωματικότητα που τον παράγει.
Επιπλέον η επιλογή αυτή δεν προκύπτει από μια προσπάθεια αποκλεισμού ή αντιπαράθεσης, αλλά από μια συνειδητή δραματουργική θέση. Παρότι η συνθήκη του τέλους είναι πανανθρώπινη, τα σώματα που τη φέρουν επί σκηνής δεν είναι ουδέτερα. Το γυναικείο σώμα κουβαλά ιστορικά την εμπειρία της αντοχής, της αναμονής, της φροντίδας και της επανάληψης, στοιχεία που συνομιλούν άμεσα με το σύμπαν που έχουμε δημιουργήσει.
Οι τέσσερις γυναίκες λειτουργούν αλληγορικά, όχι ως ατομικοί χαρακτήρες, αλλά ως πολλαπλές όψεις της ίδιας συνθήκης. Δεν εκπροσωπούν το γυναικείο με ταυτότητα ή ψυχολογία, αλλά ένα συλλογικό σώμα που επιμένει να υπάρχει μέσα στην εξάντληση.
Οι τέσσερις γυναίκες λειτουργούν αλληγορικά, ως πολλαπλές εκδοχές της ίδιας φωνής. Έτσι, η επιλογή του φύλου δεν περιορίζει την καθολικότητα του τέλους· αντίθετα, την συγκεκριμενοποιεί, αναδεικνύοντας ότι κάθε πανανθρώπινη συνθήκη αποκτά νόημα μόνο όταν αρθρώνεται μέσα από μια συγκεκριμένη οπτική και ένα συγκεκριμένο σώμα.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΑ ΒΡΕΙΤΕ ΕΔΩ.
